Nguyễn Xí Là Ai

     

Nguyễn Xí (1396-1465) là một trong vị tướng, nhà thiết yếu trị, công thần khai quốc đơn vị Hậu Lê và là đại thần trải qua 4 đời vua thời Hậu Lê trong lịch sử hào hùng Việt Nam.

Bạn đang xem: Nguyễn xí là ai

Nguyễn Xí là ai?

Nguyễn Xí sinh năm 1397, ông nội là Nguyễn Hợp, phụ thân là Nguyễn Hội. Nguyễn Hợp đến sống tại làng Thượng Xá, huyện Chân Phúc ni là thôn Khánh Hợp, huyện Nghi Lộc, Nghệ An. Tại đây, hai phụ vương con Nguyễn Hợp, Nguyễn Hội khai dân lập ấp, mở mang nghề có tác dụng muối. Nguyễn Hội sinh hai bé trai: Nguyễn Biện và Nguyễn Xí. Phụ vương con Nguyễn Hội, Nguyễn Biện thường chở muối ra phân phối ở vùng Lương Giang, huyện Thiệu Hoá, Thanh Hoá, do đó rất thân thuộc với Lê Lợi (hoàng đế Đại Việt, sáng lập triều đại Hậu Lê, trị vì năm 1428 – 1433), khi đó còn là một phụ đạo ở Lam Sơn.

Năm 1418, Lê Lợi xưng Bình Định vương vạc động khởi nghĩa Lam Sơn, chống quân xâm lược tàn bạo nhà Minh (triều đại cai trị Trung Quốc từ năm 1368- 1644). Nguyễn Xí cùng anh trai Nguyễn Biện (năm 1394- 1425) thuộc tham gia, cơ hội đó ông 22 tuổi. Ban đầu, cuộc khởi nghĩa gặp nhiều khó khăn, nhiều người bỏ đi, chỉ tất cả Nguyễn Xi và một số it tướng lĩnh khác theo Lê Lợi nương náu bên trên núi.

Năm 1426, sau thời điểm làm chủ từ Thanh Hóa đến Thuận Hóa, Lê Lợi phân chia quân cho các tướng làm cho 3 cánh bắc tiến. Tướng Đinh Lễ (Công thần khai quốc công ty Lê Sơ, năm ? – 1427) và Nguyễn Xí là cánh quân đánh Đông quan (Thăng Long). Tại Tốt Động (huyện Chương Mỹ, Hà Nội ngày nay), quân ta đại thắng. 5 vạn quân Minh bị giết, 1 vạn quân bị bắt sống. Tổng binh của quân Minh là Vương Thông (năm ? – 1452) cùng những tướng phải chạy về cố thủ ở Đông Quan.

Năm 1427, vào một trận kịch chiến, Đinh Lễ bị giặc giết chết, Nguyễn Xí bị bắt, tuy nhiên sau đó trốn thoát.

Ông lại tiếp tục cầm quân, thâm nhập trận chiến kéo dãn gần 1 năm tại thành Xương Giang (thành phố Bắc Giang ngày nay). Việc hạ được thành Xương Giang có ý nghĩa quan trọng, bởi đây là cứ điểm chủ yếu trên tuyến viện binh từ Trung Quốc đến Đông Quan. Chiến thắng Xương Giang góp phần kết thúc thắng lợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, tức Lê Thái Tổ. Năm 1429, Lê Lợi ban biển ngạch công thần mang lại 93 người, chia thành 9 nhóm. Nguyễn Xí được xếp vào hàng đội thứ 5 là Huyện hầu (sau Huyện Thượng hầu, Á Thượng hầu, Hương Thượng hầu và Đình Thượng hầu) cùng ban quốc tính họ vua – họ Lê. (Danh nhân văn hóa Nguyễn Trãi thuộc team thứ 6 là Á hầu).

Năm 1433, Lê Thái Tổ mất, ông thuộc Phạm Vấn, Lê Sát, Lê Ngân nhận di chiếu của vua phò Thái tử Lê Nguyên Long, lúc đó mới 10 tuổi lên ngôi, tức hoàng đế Lê Thái Tông (vua Đại Việt, trị vì chưng năm 1433 – 1442). Trong giai đoạn này, Nguyễn Xi giữ chức Phụ nhiếp bao gồm và bao gồm sự kiêm Tri từ tụng.

Năm 1442, Lê Thái Tông mất ở tuổi 20, ông thuộc một số quan liêu đại thần nhận di chiếu phò hoàng đế Lê Nhân Tông (vua Đại Việt, trị bởi vì năm 1442- 1459). Vua Nhân Tông còn nhỏ, thái hậu Nguyễn Thị Anh là Nhiếp chính.Trong giai đoạn này, Nguyễn Xí giữ chức Nhập nội đô đốc, Thiếu bảo tri Quân dân sự, Thái bảo giúp việc thiết yếu sự.

Năm 1459, Lạng Sơn vương Lê Nghi Dân làm cho binh biến giết thái hậu cùng vua. Lê Nghi Dân đăng quang hoàng đế (trị vày năm 1459 – 1460).

Năm 1460, Nguyễn Xí phân phát động binh biến, phế bỏ vua Lê Nghi Dân, rước bé út của hoàng đế Lê Thái Tông lên ngôi vua tức Lê Thánh Tông (trị vì năm 1460 – 1497), mở ra một thời kỳ thịnh trị của vương triều Đại Việt kéo dãn 38 năm. Vào giai đoạn này, Nguyễn Xí được phong nhiều chức tước: Khai phủ Nghi đồng Tam ty; Nhập nội kiểm hiệu Thái phó Bình chương Quân quốc trọng sự Á quận hầu; trặc quận công; Nhập nội Hữu tướng quốc; Thái úy Cương Quốc công.

Năm 1465, Nguyễn Xí qua đời, thọ 69 tuổi, được truy tặng làm Thái sư.

Năm 1467, vua Lê Thánh Tông lệnh mang lại dựng đền thờ theo chế độ quốc tạo và mang đến Trạng nguyên Nguyễn Trực (năm 1417- 1474) viết văn bia phong thần: “Thượng đẳng phúc thần, Hiển uy bao gồm nghị anh kiệt trung trinh đại vương”.

Các đời vua bên Nguyễn (Việt Nam, Đại Nam, tồn tại năm 1802- 1945) tiếp sau cũng đều vinh danh ông.

Công lao của Nguyễn Xí

Không chỉ là nhà quân sự, chính trị tại ba, Nguyễn Xí còn là người góp phần đáng kể vào công cuộc mở mang kinh tế và góp phần hình thành cần nhiều xã xã ở nước ta vào thế kỷ 15.Trước yêu cầu của việc khôi phục khiếp tế sau thời gian dài chiến tranh, bên Lê thực hiện chế độ khuyến khích người dân khai hoang, lập làng. Cùng với đó, nhiều công thần đơn vị Lê được cấp tội nhân binh người Minh, người Chăm để khai khẩn các vùng đất hoang.

Năm 1477, vua Lê Thánh Tông phát hành chính thức Chế độ Lộc điền, chỉ dành cho tầng lớp quý tộc và quan lại cao cấp. Lộc điền gồm ruộng đất thế nghiệp (đời đời hưởng lộc và truyền lại cho con cháu), cùng với Tứ điền (ruộng ân tứ), ao đầm, kho bãi dâu (chỉ đến hưởng dụng suốt đời, sau khoản thời gian chết cha năm phải trả lại mang lại Nhà nước), Tự điền (ruộng tế; truyền lại con cháu lo việc thờ cúng).

Là một trong những công thần đứng đầu triều Lê, Nguyễn Xí được triều đình ban thưởng hàng ngàn mẫu Lộc điền.

Theo tài liệu của một văn bia tại Nghệ An, Lộc điền của Nguyễn Xí trải trên địa phận 93 xã thuộc 25 huyện với tổng diện tích 5.135 mẫu. Tại Nghệ An, số Lộc điền cùng ruộng đất ao đầm Nguyễn Xí sở hữu thêm là hơn 1.377 mẫu, trên địa bàn của các phủ Diễn Châu, Anh Đô, Đức quang và những huyện Chân Lộc, lặng Thành, phái mạnh Đường, Thanh Chương. Đặc biệt, ông rất chú trọng việc khai phá và xây dựng vùng Cửa Lò – Cửa Hội. Vào thế kỷ 15, vùng này biển còn ăn sâu vào đất liền, nhiều nơi còn ngập nước mặn, dân cư còn thưa thớt. Vì chưng vậy, ngoài số Lộc điền được ban cấp, ông sử dụng tù binh người Minh được vua ban cấp, cùng bé cháu chiêu mộ dân, khai hoang, lập làng.

Xem thêm: Mc Hoàng Oanh Sinh Năm Bao Nhiêu, Hoàng Oanh Là Ai

Những tù đọng binh người Minh này, dần trở thành cư dân Việt, được Nguyễn Xí ban đến ruộng đất để họ lo việc hương khói cùng truyền lại cho bé cháu.

Khi đánh dẹp quân Chiêm Thành vào năm 1445, đơn vị Lê bắt được hàng ngàn tù binh về giam ở xứ Bàu Ổ (thuộc phường Nghi Hương, thị buôn bản Cửa Lò ngày nay). Nguyễn Xí cũng sử dụng những tù binh này vào khai khẩn đất đai ở Bàu Ổ. Theo gia phả họ Nguyễn Đình ở làng mạc Nghi Hợp (huyện Nghi Lộc) và họ Chế Đình ở phường Nghi Hương (thị xóm Cửa Lò), công cuộc khẩn hoang xứ Bàu Ổ đã dẫn đến sự ra đời của các làng Kim Ổ (thuộc phường Nghi Hương), Thu Lũng (thuộc phường Nghi Thu, thị buôn bản Cửa Lò). Những mặt hàng binh người Chăm này được Nguyễn Xí đối xử như nhỏ cháu và cho đổi từ họ Chế thành Chế Đình, Chế Lạc, Chế Du và cho phép lập làng.

Trước những công đức của Nguyễn Xí, dân buôn bản về sau tự nhận là nhỏ nuôi (dưỡng tử) của ông. Bởi vậy, vào số những chi họ là con cháu của Nguyễn Xí sau này, gồm 3 bỏ ra họ dưỡng tử (con nuôi) là bé cháu những tội phạm binh người Minh, người Chăm năm xưa.

Để tạo phúc, Nguyễn Xí còn xuất tiền của, hướng dẫn dân xây đắp đường sá, cầu cống; xây chợ (chợ Sơn tại thôn Long Trảo, xã Kỳ Sơn, thôn Nghi Khánh, huyện Nghi Lộc ngày nay) làm trung chổ chính giữa giao lưu hàng hóa trong vùng và phát triển cuộc sống của người dân nơi đây.

Dòng họ của ông trở thành cái họ danh gia vọng tộc. Để răn dạy nhỏ cháu đời sau trung với vua, với nước, ông đã viết bản di huấn trình lên vua Lê Thánh Tông chuẩn y, rồi khắc vào bia đá để lưu truyền cho bé cháu.

Ông tất cả 16 người con, vào đó tất cả 4 vị là Nguyễn Sư Hồi, Nguyễn Kế Sài, Nguyễn Trọng Đạt và Nguyễn Nhân Thực đã tiếp nối sự nghiệp khẩn hoang, lập làng cùng tạo phúc của Nguyễn Xí, được người dân tôn thờ làm cho phúc thần.

Cuộc đời cùng sự nghiệp lẫy lừng của Thái úy Cương Quốc công Nguyễn Xí đã trở thành huyền thoại. Người dân đến rằng chỉ tất cả bậc thần thánh mới làm được những cần lao to lớn và vẹn toàn như vậy. Một trong những sự tích được lan truyền nhiều nhất: Nguyễn Xí chính là hóa thân của ông thần Hoàng Mười (hay còn gọi là Ông Mười Nghệ An với tài đức mười phân vẹn mười), một trong những nhân vật quan trọng trong Đạo Mẫu Tam Phủ, Tứ Phủ của người Việt.

Dòng họ Nguyễn Đình

Vợ ông là Quốc phu nhân Lê Thị Ngọc lân được phong tặng là Thục nhân. Ông bao gồm 16 người con trai và 8 người nhỏ gái. Những con của ông hầu hết đều là những người giỏi giang, là quan đại thần của đơn vị Hậu Lê.

Sau này, 15 người con trai của ông trở thành mười lăm đưa ra họ lớn mạnh. Các thế hệ sau cũng kế thế phó tá vương triều Hậu Lê, Tây Sơn, Nguyễn, nhiều người được phong quan lại cao, chức trọng, và gồm nhiều cống hiến cho đất nước, quê hương. Theo thống kê của hội đồng gia tộc họ Nguyễn Đình, từ thời Hậu Lê đến thời Nguyễn, hậu duệ của Cương Quốc công Nguyễn Xí bao gồm 56 người được phong tước Quận công, 179 người được phong tước Hầu, 141 người được phong tước Bá, 7 người được phong tước Tử, 37 người được phong tước Nam.

Ông là người mở đầu cho chiếc họ danh gia vọng tộc, nối đời xoa anh thế phiệt. Để răn dạy con cháu đời sau phải trung thành với vương triều, trung thành với đất nước, ngăn chặn những mầm mống phản nghịch, ông đã viết bản di huấn trình lên vua ngự phê rồi khắc vào bia đá để lưu truyền cho con cháu. Bản di huấn của ông được vua Lê Thánh Tông chuẩn y và cho đóng dấu công ty vua lên loại chữ ghi niên hiệu viết văn bản vì thế nó không thể chỉ giới hạn vào phạm vi của một bé người, một gia đình mà nó đã được nâng tầm lên mang tính chất chất quốc gia, phổ quát lác rộng rãi. Qua bản di huấn mang lại thấy rõ cốt cách bé người Nguyễn Xí là sự thể hiện trọn vẹn cùng sinh động những quan hệ làng hội cơ bản tồn tại vào quốc gia quân chủ Đại Việt thế kỷ XV. Các quan hệ xóm hội đó được cố định thành một phẩm chất quán xuyến nhỏ người ông từ đầu đến cuối, đó là phẩm chất “trung nghĩa”. Trung nghĩa với đất nước, trung nghĩa vương triều.

Những lời răn dạy của ông đến nay vẫn còn nguyên giá chỉ trị thời sự sâu sắc. Nó nhắc nhở bé cháu ko được quên quá khứ, hậu thế được hưởng quang vinh phú quý đó là nhờ những công lao, gian khổ của ông cha. Vị thế phải tận trung, tận hiếu với nước, một lòng báo đáp triều đình. Ông đã qua đời mặt hàng trăm năm nhưng con cháu của ông vẫn còn giữ gìn nề nếp gia phong của một loại họ danh tiếng, để lại nhiều dấu ấn tốt đẹp vào lịch sử.

Đền thờ Nguyễn Xí bao gồm ở đâu?

Nguyễn Xí mất ngày 30 mon 10 năm quang quẻ Thuận thứ 6 (1465), hưởng thọ 69 tuổi. Nghe tin ông mất, đơn vị vua tiếc than, nghỉ chầu 3 ngày, ban tặng nhiều phẩm vật, nguỵ trang tế lễ. Ngày 13 mon 12, táng thi hài ông ở quê bên huyện Chân Phúc, bên cạnh phần mộ của thân phụ ông.

Hai năm sau, Lê Thánh Tông lệnh mang đến xây dựng đền thờ ông tại quê nhà. Trải qua những triều đại phong kiến Lê, Tây Sơn, Nguyễn đều phong đến ông là thượng đẳng phúc thần cùng vẫn gia hạn chế độ quốc tế ở đền thờ ông tại Thượng Xá (Nghi Hợp ngày nay).

Không chỉ tất cả đền thờ bởi vì nhà nước xây dựng mà lại ông còn được quần chúng. # nhiều nơi lập đền thờ với tôn làm cho phúc thần như: Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Ninh Bình, Hà Nội. Đặc biệt, ông còn được phối thờ ở miếu Lịch đại đế vương do triều đình lập cần để thờ những bậc đế vương và danh thần, danh tướng các triều đại.

Hiện nay, thương hiệu của ông được đặt cho các công trình đường sá, trường học ở nhiều thành phố bên trên khắp cả nước như ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Vinh, Cửa Lò…

Lăng mộ cùng đền thờ Nguyễn Xí tại Nghệ An

Khu Lăng mộ với đền thờ Nguyễn Xí tọa lạc tại xứ Đồng Lầm, xã Khánh Hợp, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Tiếp gần kề đông tây tứ cận khu lăng mộ là ruộng trồng hoa màu.

*
*
*

*

*

*

*

*

*

*
*

*

*

*

Trong những năm qua, giá trị của di tích lịch sử quốc gia Đền thờ Nguyễn Xí không ngừng được bảo tồn cùng phát huy. Nhiều hạng mục của di tích được tu bổ tôn tạo. Khuôn viên Lăng mộ cùng Đền thờ càng ngày khang trang. Thân thế, sự nghiệp với những đóng góp lớn lớn của Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí ngày dần được nghiên cứu sâu rộng hơn.

Xem thêm: Son Lipstick Là Gì ? Top 15 Son Matte Được Yêu Thích Nhất 2020

Lễ hội Đền thờ Cương quốc công Nguyễn Xí được tổ chức với quy mô càng ngày càng lớn, thu hút càng ngày càng đông đảo du khác trên mọi miền đất nước về tham gia. Đặc biệt Đền thờ Cương quốc công Nguyễn Xí là nơi sinh hoạt vai trung phong linh, tín ngưỡng rộng rãi của Nhân nhân và du khách trong nước và ko kể nước.